وجه مغفول شخصیت شهید سید حسن نصرالله امامت اوست

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام احمد رهدار، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در محفل گفت وگو پیرامون اندیشه علامه شهید سید حسن نصرالله با اشاره به مجموعه «هزار و یک پرسش از مقاومت» اظهار کرد: اگر این کار انجام نشده باشد، پیشنهاد می کنم مجموعه ای با عنوان «صحیفه نور شهید نصرالله» تدوین شود و تمام فرمایشات شهید سید حسن نصرالله به ترتیب تاریخی، مشابه «صحیفه نور» امام خمینی(ره)، در اختیار مردم قرار گیرد.

وی افزود: این اقدام می تواند مکمل خوانش موضوعی و خلاقانه ای باشد که در مجموعه «هزار و یک پرسش از مقاومت» صورت گرفته است. هرچند رویکرد موضوعی فواید و محاسن بسیاری دارد، اما به اقتضای این روش، موضوعات ناگزیر در یک نظم منطقی دسته بندی می شوند و سیر تاریخی تحولات و تطور اندیشه شخصیت را به طور کامل نشان نمی دهند. بنابراین پیشنهاد من برای ادامه این مسیر، تدوین آثار شهید نصرالله بر اساس نظم زمانی و تاریخی است.

رهدار با اشاره به اهمیت شناخت شهید نصرالله در بستر تاریخی زندگی او گفت: لازم است شهید نصرالله را در «شدن تاریخی» او و میراثی که از خود به جا گذاشته است، یعنی مقاومت و تحول، بشناسیم. نصراللهِ روز نخست که دبیرکل حزب الله لبنان شد با نصراللهِ شهید، در یک منصب اما در دو موقف و منزل تاریخی قرار دارند. مطالعه سخنان او درباره موضوعاتی مانند سوریه، وقتی به ترتیب زمانی انجام شود، سیر تطور فکری و شخصیتی او را نیز نشان می دهد.

وی ادامه داد: این تطور به معنای تغییر شخصیت نیست، بلکه به معنای سیر طولی و تکاملی شخصیت است. در طول زمان، انسان های بزرگ پخته تر می شوند و ابعاد تازه ای از شخصیت آنها آشکار می شود. بنابراین نباید شهید نصرالله را به صورت انتزاعی و جدا از بستر تاریخی تجربه زیسته اش مطالعه کرد؛ بلکه باید او را با همه فرازها و سختی هایی که پشت سر گذاشته است شناخت.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با بیان اینکه ابعاد مختلف شخصیت شهید نصرالله هنوز به طور کامل شناخته نشده است، گفت: گاهی در تاریخ، شخصیت هایی وجود دارند که یک بُعد از شخصیت آنها بر سایر ابعاد غلبه پیدا می کند و دیگر جنبه ها کمتر دیده می شوند. درباره شهید نصرالله نیز ممکن است به دلیل برجستگی نقش او در مقاومت، سایر ابعاد علمی، فکری و شخصیتی او کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.

وی افزود: به نظر من شهید نصرالله به معنای دقیق کلمه یک «علامه» است و زمان خواهد برد تا ابعاد مختلف شخصیت او به تدریج آشکار شود. در پشت سخنان و کلمات دقیق و حکیمانه او، یک مجاهدت عینی و اخلاقی وجود دارد. این حکمت صرفاً محصول مطالعه و دانش نظری نیست، بلکه در بستر یک مجاهدت مستمر شکل گرفته است.

رهدار با اشاره به تجربه خود از حضور در جلسات شهید نصرالله اظهار کرد: نخستین حسی که از شنیدن سخنان او به من دست می داد، بی اعتباری مدرک بود؛ زیرا می دیدم انسانی که ممکن است در نگاه برخی از نظر تحصیلات دانشگاهی شناخته شده نباشد، چگونه می تواند ساعت ها با این دقت و حکمت سخن بگوید. سخنان او ساده بود، اما در عین سادگی حکیمانه و مبتنی بر حقیقت بود.

وی با تأکید بر اینکه میراث شهید نصرالله تنها به آثار و سخنرانی های او محدود نمی شود، گفت: افراد زیادی با همین میزان از حکمت و نگاه تربیت شده اند و این افراد نیز بخشی از میراث سید حسن نصرالله هستند و باید آنها را ببینیم.

رهدار در ادامه با اشاره به مفهوم «امامت» در شخصیت شهید نصرالله گفت: برخی شخصیت ها علاوه بر اینکه متفکر یا مدیر هستند، به جایگاه «امام» می رسند. امام بودن عنوانی فراتر از استاد و مدیر است. به نظر من وجه مغفول شخصیت شهید نصرالله، وجه امامت اوست.

وی افزود: شهید نصرالله فقط حزب الله لبنان را رشد نداد؛ جامعه لبنان، اهل سنت، مسیحیان و حتی جهان عرب را تحت تأثیر قرار داد و برای بشریت میراثی به جا گذاشت. از این منظر، عنوان «علامه» می تواند بخشی از ابعاد علمی و نظری شخصیت او را توضیح دهد، اما حتی این عنوان نیز جایگاه «امامت» او را به طور کامل توضیح نمی دهد.

مقاومت میراثی چندلایه از شهید نصرالله است

رهدار در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح ویژگی های مقاومت به عنوان یکی از مهم ترین میراث های شهید نصرالله گفت: مقاومت مبنای دینی دارد و پدیده ای نیست که نیازمند توجیه باشد. آیات قرآن، روایات، سیره و سنت تاریخی متشرعه، پشتوانه یک مفهوم اصیل دینی به نام مقاومت هستند.

وی افزود: مقاومت صرفاً یک مفهوم نیست، بلکه مفهومی است که در تاریخ تجلی پیدا کرده است. مقاومت لبنان و ایران، بخشی از تبار تاریخی گسترده ای است که بیش از صد جنبش و نهضت ضد استعماری در دو یا سه قرن اخیر در جوامع اسلامی پشتوانه آن قرار دارند. بنابراین مقاومت یک عطیه مقطعی و محدود به یک زمان و مکان نیست، بلکه یک پدیده تاریخی دارای شخصیت، رخداد و تبار است.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) سومین ویژگی مقاومت را «نهادشدگی» آن دانست و اظهار کرد: مقاومت در نسخه لبنانی خود به یک نهاد تبدیل شده است. مقاومت فقط فرمانده، انبار سلاح یا نظریه نظامی نیست؛ بلکه دانشگاه، اقتصاد، رسانه، کرسی سیاسی در حکمرانی و حتی طرح حکمرانی دارد. برای مثال، بدون پشتیبانی علمی دانشگاه ها، فعالیت های اقتصادی تجار مقاومت، رسانه هایی مانند المیادین و مجموعه ای از مؤلفه های دیگر، عملکرد نظامی مقاومت قابل توضیح نیست.

وی ادامه داد: ویژگی دیگر مقاومت، برخورداری از یک نظام سیاسی پشتیبان است. مقاومت لبنان از حمایت نظام جمهوری اسلامی ایران برخوردار است و شهید نصرالله نیز در اواخر عمر خود به اهمیت این پشتوانه اشاره کرده بود. اگر حتی حزب الله در یک معرکه از بین برود، نظام سیاسی ایران همچنان می تواند با همان تدبیر، حزب الله دیگری در لبنان یا دیگر نقاط ایجاد کند.

رهدار گفت: مقاومت همچنین از یک مجموعه شبکه ای از نظام ها، احزاب، نهادها و جریان ها تشکیل شده و به یک «بلوک» تبدیل شده است که از آن با عنوان «محور مقاومت» یاد می کنیم. محور مقاومت یک نظام، حزب، قوم یا ملیت واحد نیست، بلکه ترکیبی از ظرفیت های مختلف است که در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.

وی با تأکید بر اینکه مقاومت «آینده» دارد، اظهار کرد: مقاومت یک پدیده آینده نگر است و حرکت آن به سوی آینده، تصادفی نیست؛ بلکه پروژه و طرح دارد. مقاومت امروز در قامت یک نسخه زیستی در برابر نسخه های رقیب، خود را برای کل بشریت مطرح می کند و نسبت به الگوهای رقیب، ایده و حرفی برای گفتن دارد.

رهدار در پایان با اشاره به ظرفیت جهانی گفتمان مقاومت گفت: در قرن بیستم، جریان های مختلفی از جمله جریان انتقادی در غرب، مطالعات پسااستعماری، الهیات رهایی بخش در آمریکای لاتین و مقاومت اسلامی، هر کدام به شیوه ای نظام تمدنی غرب را به چالش کشیده اند. آنچه امروز امیدبخش است، ارتباط و هم افزایی این جریان ها با گفتمان مقاومت اسلامی است؛ به گونه ای که برخی از آنها با وجود برخورداری از امکانات، قدرت و رسانه، از گفتمان مقاومت اسلامی ایده و فکر راهبر می خواهند.

وی خاطرنشان کرد: این ظرفیت امروز در قالب گفتمانی جهانی و با عنوان هایی مانند «گفتمان جنوب جهانی» در حال شکل گیری است و گفتمان مقاومت اسلامی می تواند در آن نقش فکری و راهبری ایفا کند. این بخشی از میراث شخصیت هایی مانند شهید سید حسن نصرالله است؛ شخصیتی که خود را نیز مقلد و سرباز دیگر بزرگان مقاومت می دانست.